Kiến thức chăm sóc cây

Chất lượng là yếu tố sống còn của sản phẩm nghệ thuật sinh vật cảnh

Có lẽ nhiều người đều có cảm nhận chung là đa phần các sản phẩm sinh vật cảnh của chúng ta còn yếu về mặt chất lượng nghệ thuật, một trong những nguyên nhân quan trọng khiến ít người săn đón, theo đuổi hàng tháng, hàng năm để mua bằng được một sản phẩm sinh vật cảnh nào đó đã hút hồn họ.
Đúng như cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã viết (*): “Giá trị nghệ thuật rất quan trọng, bởi vì không có giá trị nghệ thuật thì không có tác phẩm nghệ thuật, nó chỉ là con số không”. Chúng ta cùng tìm hiểu xem vì những nguyên nhân gì?Chất lượng là yếu tố sống còn của sản phẩm nghệ thuật sinh vật cảnh

1. Thiếu cảm xúc thẩm mỹ

Điều đặc biệt là không ít người làm nghệ thuật sinh vật cảnh lại thiếu cảm xúc thẩm mỹ nhưng lại có thừa “cảm xúc” về kinh tế. Động lực thúc đẩy họ đến với nghệ thuật nhưng chưa hẳn là sống chết vì nghệ thuật mà là vì thu nhập. Chúng ta đều biết không có cảm xúc thẩm mỹ thì không thể sáng tạo ra tác phẩm nghệ thuật. Đành rằng trong nền kinh tế thị trường thì sản phẩm nghệ thuật cũng trở thành hàng hóa. Sinh vật cảnh muốn có vai trò xóa đói giảm nghèo (hoặc làm giàu) hiệu quả thì phải bán được sản phẩm, nhưng nếu chỉ thiên về làm hàng hóa đơn thuần thì sẽ làm giảm đi giá trị nghệ thuật, bởi vì hàng hóa nghệ thuật khác với mọi hàng hóa khác ở chỗ xuất phát điểm để tạo tác một sản phẩm nghệ thuật không phải vì lời lãi bao nhiêu mà chủ yếu nhằm phục vụ công bằng cái đẹp. Chất lượng nghệ thuật là ma lực đặc biệt làm cho con người từ say mê đến si mê dù là những người tỉnh táo nhất và với ngay cả những người sáng tác. Nghệ thuật có vai trò cao cả là định hướng xã hội theo Chân, Thiện, Mỹ và nâng cao năng lực thẩm mỹ cho công chúng. Nếu một sản phẩm nghệ thuật mà lại yếu kém về chất lượng nghệ thuật thì phỏng còn tác dụng gì? Chúng ta đều, biết, nói đến nghệ thuật là nói đến quy luật của tình cảm. nghệ thuật vận dụng quy luật của tình cảm để phản ánh cuộc sống. Trong tác phẩm nghệ thuật, cảm xúc tham gia vào việc khắc họa bộ mặt tinh thần của nhân vật, của thời đại. Những niềm vui, nỗi buồn của thời đại đều có thể tìm thấy trong nghệ thuật. Thiếu cảm xúc nghệ thuật hay cảm xúc thẩm mỹ thì làm sao tạo ra được những tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao. Không thể sáng tác ra những tác phẩm đỉnh cao về nghệ thuật với trạng thái thiếu cảm xúc thẩm mỹ.

2. Khó khăn trong tìm ra ý tưởng nghệ thuật

Gần như đa số những người làm ra sản phẩm sinh vật cảnh đang gặp khó khăn trong việc tìm ý tưởng nghệ thuật cho sản phẩm của mình. Từ ý tưởng nghệ thuật mà hình thành chủ đề của tác phẩm, chủ đề của tác phẩm sẽ quyết định mọi thủ pháp nghệ thuật nhằm khắc họa rõ chủ đề đã định, nếu không sẽ là lạc đề. Chủ đề chính là sự khái quát hóa nội dung của tác phẩm, mà nội dung là phần động, buộc hình thức phải chạy theo. Thời xưa nhịp sống chậm, một nội dung của cây cảnh đã hình thành, nó có thể tồn tại hàng chục, hàng trăm năm. Ngày nay nhịp sống nhanh hơn nhiều, nhiều vấn đề làm day dứt lòng người, rung chuyển thời đại, diễn ra rất nhanh chóng nếu người nghệ sĩ không bắt kịp, không hiểu thấu, không quan tâm, thậm chí còn thờ ơ… thì làm sao tìm ra được ý tưởng nghệ thuật? Một thói quen gần như cố hữu về cây cảnh, hễ có cây phôi là lập tức cắt sửa ngay, sao cho vui mắt, bất kể là chủ đề gì, tạo thành hình tượng nghệ thuật gì? Xin lưu ý rằng: ý tưởng nghệ thuật hay chủ đề của tác phẩm sẽ dẫn dắt phương cách tạo tác chứ không thể làm ngược lại là cứ tạo tác tùy ý, vu vơ rồi sau gán cho nó một cái tên theo lỗi ngẫu hứng, gượng ép, nhiều khi chẳng ăn nhập gì. Đa phần sản phẩm sinh vật cảnh hiện nay không có tên tác phẩm chính là vì không có ý tưởng nghệ thuật.

3. Lúng túng về tưởng tượng và hư cấu

Nhiều người còn lúng túng, chưa biết tưởng tượng và hư cấu là thế nào? Không có tưởng tượng và hư cấu thì không có bất kì hình tượng nghệ thuật mới nào. Chúng tôi đã trình bày vấn đề này ở các số VNHS trước đây. Tưởng tượng và hư cấu trên cơ sở quá trình tích lũy các hình tượng của nghệ thuật sinh vật cảnh trong não dưới dạng các biểu tượng, biểu tượng càng phong phú thì khả năng tưởng tượng càng lớn. Khi các vấn đề của cuộc sống thôi thúc người nghệ sĩ cần phản ánh, tạo nên cảm hứng cao độ thì người nghề sĩ đi vào quá trình tưởng tượng và hư cấu, chính là quá trình đối chiếu, so sánh, cân nhắc giữa các biểu tượng đang có trong đầu để xây dựng nên một hình tượng nghệ thuật hoàn toàn mới gọi là

hình tượng ý đồ” hay “hình tượng dự kiến”. Từ “hình tượng ý đồ” hay “hình tượng dự kiến” đó, người nghệ nhân, nghệ sĩ sẽ thể hiện nó qua các chất liệu phù hợp (cây, gỗ, đá…) để tạo nên tác phẩm nghệ thuật sinh vật cảnh độc đáo, mới lạ. Như vậy nếu không có cảm hứng cao thì không thể có tưởng tượng và hư cấu, do đó, không thể sáng tác được, gọi là trạng thái bí rì. Hãy tìm cảm hứng để sáng tác ra những tác phẩm thực sự có chất lượng nghệ thuật.

Chất lượng nghệ thuật là sự sống còn của các sản phẩm nghệ thuật sinh vật cảnh. Muốn sản phẩm có chất lượng nghệ thuật không còn con đường nào khác là người tạo tác ra nó phải tự nâng cao tri thức tổng hợp, đặc biệt là tri thức thẩm mĩ. Nếu chúng ta không sớm nhận ra và kịp thời điều chỉnh mà cứ tiếp tục cho ra hàng vạn, thậm chí hàng triệu sản phẩm na ná giống nhau và kém chất lượng nghệ thuật thì chắc chắn sẽ dẫn đến nguy cơ: ai tiêu thụ và tiêu thụ đi đâu? Nếu vật sinh vật cảnh chẳng những kém đi tác dụng xóa đói giảm nghèo hay làm giàu mà còn làm nghèo thêm.

Trên đây chỉ là 3 trong số nhiều nguyên nhân liên quan đến chất lượng nghệ thuật. Mời bạn đọc tham khảo và đóng góp thêm.